Déanaimse, David Barniville, Uachtarán na hArd-Chúirte, leis seo an Treoir Chleachtais seo a leanas a eisiúint de réir údarás ginearálta Uachtarán na hArd-Chúirte agus de réir alt 11(12) agus (13) den Acht um an Dlí Sibhialta agus an Dlí Coiriúil (Forálacha Ilghnéitheacha), 2020.

Cuspóir an Ordaithe Cleachtais seo

1. Tá sé beartaithe leis an Treoir Chleachtais seo éifeacht a thabhairt do Mholtaí 6 agus 35  den Tuarascáil ón Meitheal um Dhlíthithe i nDaoine (Feabhra 2025).
    
2. Maidir le Moladh 6 go gcúlghairfear Treoir Chleachtais HC 54, déantar an Treoir Chleachtais sin a chúlghairm leis an Treoir Chleachtais HC 135 seo.
    
3. Maidir le Moladh 35, leagtar amach sa Treoir Chleachtais seo na nósanna imeachta is infheidhme maidir leis an méid seo a leanas: (a) gach iarratas ar ordú lena gceanglaítear ar dhuine cead a lorg ó Uachtarán na hArd-Chúirte nó ó bhreitheamh den Ard-Chúirt arna shannadh ag an Uachtarán roimh imeachtaí a eisiúint, agus (b) gach iarratas ó dhuine a bhfuil cead na hArd-Chúirte á lorg aige nó aici roimh imeachtaí a eisiúint i gcás ina bhfuil ordú den sórt sin, ar a dtugtar ordú “Isaac Wunder” go minic ach dá ngairtear “Ordú Srianta Dlíthíochta” nó “LRO” san Ordú Cleachtais seo, i bhfeidhm.

Dáta Tosaithe

4. Tiocfaidh an Treoir Chleachtais seo i bhfeidhm ar 3 Feabhra 2026.

Cúlghairm Treoir Chleachtais HC 54

5. Cúlghairtear Treoir Chleachtais HC 54 le héifeacht ó 3 Feabhra 2026.

Nós imeachta maidir le hiarratas ar LRO

6. I gcás ina ndéanfaidh páirtí in imeachtaí iarratas ar LRO i gcoinne páirtí eile sna himeachtaí sin, déanfar an t-iarratas trí fhógra foriarratais agus trí mhionnscríbhinn forais chuig an duine a bheartaítear a bheith ina ábhar don LRO. 
    
7. Sonrófar go beacht san fhaoiseamh atá á lorg san fhógra foriarratais cineál na n-imeachtaí a n-iarrtar cead lena n-aghaidh, agus an tréimhse/na tréimhsí ama a n-iarrtar an t-ordú lena n-aghaidh, más infheidhme. Leagfar amach sa mhionnscríbhinn forais na forais ar a n-iarrtar an t-iarratas ar fhaoiseamh agus taispeánfar inti aon fhianaise a mbeifear ag brath uirthi ina leith sin. 
    
8. I gcás ina measfaidh breitheamh den Ard-Chúirt a éisteann iarratas ar LRO, uaidh féin nó uaithi féin, go bhféadfadh faoiseamh seachas an faoiseamh atá á lorg san fhógra foriarratais a bheith cuí, ní mór dó nó di cineál an fhaoisimh mhodhnaithe bheartaithe a shainaithint don pháirtí is ábhar don iarratas ar an LRO beartaithe agus do na páirtithe eile sna himeachtaí. Ní mór deis a thabhairt do gach páirtí éisteacht a fháil maidir leis an bhfaoiseamh modhnaithe beartaithe, lena n-áirítear trí mhionnscríbhinn i gcás ina measann an breitheamh gur gá agus gur cuí sin. Ní chiallaíonn sé seo go mbeidh ar an mbreitheamh éisteacht an iarratais ar bhreithniú an fhaoisimh mhodhnaithe bheartaithe a chur ar atráth i ngach cás. Beidh sé sin faoi rogha an bhreithimh, agus ní mór an lánrogha sin a fheidhmiú go cothrom i bhfianaise imthosca an cháis.
    
9. I gcás go measann breitheamh a éisteann cás nó iarratas as a stuaim féin go bhféadfadh LRO i leith páirtí sna himeachtaí sin a bheith cuí, ní mór dó nó di cineál an ordaithe bheartaithe agus an t-ábhar a mheasann an breitheamh a bheith ábhartha dó nó di a shainaithint don pháirtí sin, agus do na páirtithe eile sna himeachtaí. Ní mór deis a thabhairt don pháirtí beartaithe, agus do gach páirtí eile sna himeachtaí, éisteacht a fháil maidir leis an ordú beartaithe, lena n-áirítear trí mhionnscríbhinn i gcás ina measfaidh an breitheamh gur gá agus gur cuí sin. Ní chiallaíonn sé seo go mbeidh ar an mbreitheamh éisteacht an cháis nó an iarratais áirithe a chur ar atráth i ngach cás chun deis a thabhairt an t-ordú beartaithe a bhreithniú. Beidh sé sin faoi rogha an bhreithimh, agus ní mór an lánrogha sin a fheidhmiú go cothrom i bhfianaise imthosca an cháis.

Nós imeachta maidir le hiarratas ar chead chun imeachtaí a eisiúint i gcás ina bhfuil LRO i bhfeidhm

10. I gcás go lorgaíonn duine is ábhar do LRO cead chun imeachtaí a eisiúint de bhun théarmaí an ordaithe sin, déanfaidh sé nó sí amhlaidh trí iarratas ex parte chuig Uachtarán na hArd-Chúirte. Beidh feidhm ag na nósanna imeachta a leagtar amach sna hailt thíos maidir le hiarratas den sórt sin.
     
11. Is éard a bheidh san iarratas ex parte chuig Uachtarán na hArd-Chúirte dá dtagraítear in alt 10 thuas:

1. duillín ex parte arna stampáil go cuí ina leagtar amach an t-ordú/na horduithe atá á lorg agus ráiteas achomair ar na cúiseanna ar cheart don Chúirt cead a thabhairt don duine imeachtaí a thionscnamh de bhun théarmaí an LRO a bhfuil an duine sin faoina réir,
2. an LRO iomchuí (nó cóip de), agus
3. mionnscríbhinn nó mionnscríbhinní a thacaíonn leis an iarratas agus iad stampáilte go cuí agus nach mór don mhionnscríbhinn nó do na mionnscríbhinní sin dréacht den toghairm nó den doiciméad tionscnaimh eile atá an duine ag iarraidh a eisiúint a thaispeáint agus nach mór fianaise a sholáthar mar thaca leis an iarratas ar chead chun na himeachtaí iomchuí a eisiúint.

12. Ní mór na doiciméid dá dtagraítear in alt 11 thuas a chomhdú sa Phríomh-Oifig agus a mharcáil “ Iarratas ar Chead LRO ar aird an Phríomh-Chláraitheora lena bhreithniú ag Uachtarán na hArd-Chúirte ”.
     
13. Nuair a chomhdaítear na doiciméid dá dtagraítear in alt 11 thuas mar a cheanglaítear faoin alt sin, tabharfaidh an Príomh-Chláraitheoir ar aird Uachtarán na hArd-Chúirte iad agus déanfaidh an tUachtarán breithniú tosaigh ar an iarratas ar chead a luaithe is indéanta. Féadfaidh an tUachtarán a chinneadh an t-iarratas a shannadh do bhreitheamh eile den Ard-Chúirt.

An t-iarratas ar na páipéir a chinneadh más cuí

14. Féadfaidh Uachtarán na hArd-Chúirte nó breitheamh eile a bheidh sannta chun déileáil leis an iarratas (“an breitheamh sannta”), má mheasann sé nó sí é a bheith cuí agus i gcomhréir le leasanna an cheartais, an t-iarratas ar na páipéir arna gcomhdú ag an duine a bheidh ag lorg an cheada a chinneadh agus a iarraidh ar an bPríomh-Chláraitheoir nó ar aon Chláraitheoir eile de chuid na hArd-Chúirte an bhreith ar an iarratas a chur in iúl don duine a bheidh ag lorg an cheada agus cóip den ordú iomchuí a léireoidh an bhreith sin a thabhairt don duine sin.
     
15. I gcás ina gcinnfidh an tUachtarán nó an breitheamh sannta gan an t-iarratas a chinneadh ar bhonn na bpáipéar a chomhdaigh an duine atá ag lorg an cheada, féadfaidh an Chúirt a ordú don duine sin na páipéir a comhdaíodh a sheirbheáil ar an duine nó ar na daoine a ainmnítear sna himeachtaí atá beartaithe agus freagra a iarraidh (cibé acu trí mhionnscríbhinn nó trí chomhfhreagras nó ar shlí eile) ar an iarratas ar chead ón duine sin nó ó na daoine sin laistigh de cibé tréimhse agus ar cibé modh a ordóidh an Chúirt. Ba cheart freagra nó freagraí an duine sin nó na ndaoine sin a thabhairt don duine atá ag lorg an cheada agus ba cheart dóibh iad a chomhdú sa Phríomh-Oifig agus “ Freagairt ar Iarratas ar Chead LRO le haghaidh aird an Phríomh-Chláraitheora” marcáilte orthu agus ba cheart iad a mharcáil lena mbreithniú ag Uachtarán na hArd-Chúirte nó ag an mbreitheamh sannta, de réir mar is cuí.
     
16. Sna himthosca dá bhforáiltear in alt 15 thuas, féadfaidh an tUachtarán nó an breitheamh sannta, má mheasann sé nó sí é a bheith iomchuí agus i gcomhréir le leasanna an cheartais, an t-iarratas a chinneadh ar bhonn na bpáipéar arna gcomhdú ag an duine a bhfuil an cead á lorg aige nó aici agus ar bhonn na freagartha ón duine nó ó na daoine a bhfuil cead á lorg ina choinne nó ina gcoinne chun na himeachtaí a eisiúint. Féadfaidh an tUachtarán nó an breitheamh sannta ansin a iarraidh ar an bPríomh-Chláraitheoir nó ar an gCláraitheoir eile an bhreith ar an iarratas a chur in iúl do na páirtithe agus cóip den ordú iomchuí a léiríonn an bhreith a thabhairt dóibh.

An t-iarratas a chinneadh trí éisteacht más iomchuí

17. I gcás ina gcinnfidh an tUachtarán nó an breitheamh sannta nach mbeadh sé iomchuí cinneadh a dhéanamh maidir leis an iarratas ar na páipéir amháin, féadfaidh sé nó sí a ordú go n-éistfear an t-iarratas iar bhfógra chuig an duine nó na daoine eile agus a iarraidh ar an bPríomh-Chláraitheoir nó ar an gCláraitheoir eile a chur in iúl don duine atá ag lorg cead chun na páipéir dá dtagraítear in alt 11 thuas a sheirbheáil ar an duine nó ar na daoine a bhfuil cead á lorg ina choinne nó ina n-aghaidh na himeachtaí a eisiúint (i gcás nár seirbheáladh iad cheana féin i gcomhréir leis na nósanna imeachta dá dtagraítear in alt 15 thuas) laistigh de cibé tréimhse agus ar cibé modh a ordófar. Sannfaidh an Chúirt dáta ar a ndéanfar an t-iarratas ar chead a liostú ar an gcéad ásc lena lua. In aon chás, ní mór na páipéir a sheirbheáil ceithre lá oibre glan ar a laghad roimh an dáta atá liostaithe le haghaidh lua.
     
18. I gcás inar ordaigh agus inar bhreithnigh an tUachtarán nó an breitheamh sannta an freagra/na freagraí ón duine/ó na daoine a n-iarrtar an cead ina choinne/ina gcoinne na himeachtaí a eisiúint agus ina gcinneann sé/sí nach iomchuí déileáil leis an iarratas ar na páipéir agus go bhfuil gá le héisteacht, ordóidh an Chúirt éisteacht den sórt sin agus iarrfaidh sí ar an bPríomh-Chláraitheoir nó ar an gCláraitheoir eile na daoine lena mbaineann a chur ar an eolas. Sa chás sin, sannfaidh an Chúirt dáta ar a ndéanfar an t-iarratas ar chead a liostú ar an gcéadchéim lena lua. I gcás inar seirbheáladh na páipéir cheana féin ar an duine nó ar na daoine a bhfuil an cead á lorg ina choinne nó ina gcoinne chun na himeachtaí a eisiúint, ní bheidh aon ghá le seirbheáil bhreise ach amháin más mian leis an duine atá ag lorg ceada brath ar dhoiciméid bhreise nár seirbheáladh, agus sa chás sin ní mór doiciméid bhreise den sórt sin a sheirbheáil ceithre lá oibre soiléire ar a laghad roimh an dáta atá liostaithe le haghaidh lua.
     
19. Ar an dáta atá liostaithe le haghaidh lua agus ar aon dáta nó dátaí ina dhiaidh sin, féadfaidh an tUachtarán nó an breitheamh sannta cibé orduithe agus ordacháin bhreise a dhéanamh is gá agus is cuí chun cinneadh an iarratais a áirithiú ar bhealach atá cóir, gasta agus ar dóigh dó costais a íoslaghdú.
     
20. Má chuirtear in iúl don Phríomh-Chláraitheoir go bhféadfadh imeachtaí a bheith eisithe de shárú ar LRO, féadfaidh an Príomh-Chláraitheoir aird Uachtarán na hArd-Chúirte a tharraingt ar an ábhar agus féadfaidh an tUachtarán ordacháin a eisiúint.
     
21. Chun amhras a sheachaint, ní cheanglófar ar aon oifigeach de chuid na Príomh-Oifige imeachtaí a eisiúint ag duine is ábhar do LRO, nó thar ceann duine den sórt sin, i gcás ina gcreideann siad go sárófaí LRO atá ann cheana dá ndéanfaí amhlaidh.

An Breitheamh David Barniville
Uachtarán na hArd-Chúirte
28 Eanáir 2026